Golestan Iran ,The Land of Artsگلستان ایران سرزمین هنرها

Khorsan Music 

 

Khorasan, the largest Province of Iran is the residence of many diverse tribes and peoples, each with its own culture and micro-culture and their consequent music being one of their most beautiful individualities. The distinction has seen in folkloric music of Khorasan is relatively exceptional.

Khorasan is the blood stream of the land of Iran. The different tribes and people of this region have offered their blood stream as the shield defensive this land from the hostility and incursion of foreigners all over the history.

The motif of their music designated the epical compositions of different people and it is quite possible that they in turn have revived the music of the regio

Khorasan's music is the history of this land and the folkloric music of Ghochan, a province that due to its precise geographical, communicative and climatic peculiarities has always attracted the attention of the leaders, visitors, Businessmen and even the foes, residing a special position.

The sound of dotar  (a stringed musical instrument) and together with the charming songs of its Bakhsihis (musicians) is the sign of the most beautiful and implicit and sometime the most sorrowful events of life and lovable and sour periods of this area and its people.

The stories of sardar  (commander) Avaz Khan, Jejo Khan, sardar of Khavaran, Rashid Khan, Alah Mazar, Ranaa or the religious, spiritual and military songs of Jafar Gholi Zangli, the prominent poet of the region composed and accompanied by fourteen melodies and the four common languages of the region express the feelings, hopes and pains of the demoralized people and the indecisive history of the north of Khorasan with Ghouchan as the center.

In one word, Khorsan's music is interacted with the history, culture and life of the people and that is why Khorasan is one of the most important musical hearts of all human cultures.

Nevertheless, the art of music like other forms of arts such as poetry and architecture has gone through a main renovation whose crystallization can be observed in the appearance of modes. Musical keys are the instant offspring of modes.

Magahami music (modal music) is transferred chest to chest and possesses a specific spiritual soul with dotar as its hallowed instrument.

In view of the origin of maghami  music Morteza Salimi, specialist says: "Nature is the foundation of motivation of the greater part of the melodies of modal music. In Iranian music, there are 12 scale, 7 keys and all together 12 songs. Sometimes when the scales are performed in a particularly complicated way, they produce something similar to octave in western music.

Reza Mahdavi the director of musical college of Soureh University believes: "Music of the great Khorasan is so rich and productive that in a way it is the musical cradle of a large geographical area, from there to Herat (Old name a city in eastern of Iran) and some parts of Central Asia. At present many great musicians of modal music both in the north and south of Khorasan have accomplished something in transferring the ancient and powerful culture of Iran beyond its original borders. Honoring Hajj Ghorban Soleimani, the great dotar  player, Mahdavi said, when Hajj Ghorban touched the strings of his dotar  in Europe, he made the hearts to shudder and the eyes to stare and tears pouring down the eyes of the audience so much so that European musicians all cherished his art, the power of his instrument and the richness and splendor of Iranian and Khorasan's music."

Defining the meaning of Magham (mode), Mahdavi said: "the word magham means 'place of standing' and also a 'valuable position', but in music it has been used with different pronunciations of magham, mougham, mougam, tehgam and magam, depending upon the dialects of different areas where this form of music has been used. The subject of magham  has been discussed in many books and texts belonging to Islamic medieval centuries. Magham in primeval music has in fact a meaning similar to dastgah (key) of today's music.

Because of the gigantic area of Khorasan and the coexistence of many different nations in this region, the music in Khorasan enjoys a different and colorful range. Music in Khorasan is divided into two parts: Music of North Khor^as^an (including Bojnurd, Quchan, Shirvan and Dargaz) and the music of east and central Khorasan (including Torbat J^am, T^aibad, Kho^af, Neish^abur and Sabzev^ar).

Music of Northern Khorasan:  North of Khorasan is the home of different peoples of Kurds and Turks. The original music of this region is a Kurdish music, called Kurmanji music and one can put it somewhere between Torkaman music and the eatern Khorasan music. The combination of Turkaman and Kurdish music in this region has created a beautiful harmonious strand which has a special feature. The music is divided into song and instrument music. In song music, usually the players of Do-t^ar sing as they play their instrument.

Instrument music is mostly for dances and sometimes it is played by one Qumsheh and a dayereh, sometimes by a Surna (Piq) and Dohul and sometimes by a three thread Kamancheh and a manual Dohul. Yek-Qurseh, Du-Qurseh, Shish Qurseh, Anaraki, Allah Mazar are from famous songs and Zuhreh, T^aher, Navaei, Kuroghli, Girayeli, Tajnis, Shah Khataei, Lu, Durna and Jafar Gholi are from the most famous epic pieces and songs of this region. The storytellers and singers in this region are Bakhshis and Asheghs and playing Sorna, Dohol, Qushme, Kamancheh, Dayereh and dancing are the task of Asheghs. (9/25/2000).

  

Musicians & Singers Pictures of

the khorasan province

 

KHORASANI MUSIC VEDIO

 

موزیك ویدئو موسیقی محلی خراسان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Copyright © 2009-2010 by Golestan Iran all rights reserved.

موسیقی خراسان

 

 magnify
در بستر خاك استان خراسان قبایل مختلفی زندگی میكنند كه ازآداب و رسوم مخصوص به خود برخوردارند. و موسیقی پاره ای از این آداب و روسوم محسوب میگردد .خصوصا” موسیقی فولكلوریك در این ناحیه استثنائی میباشد .خراسان شاهرگ مهد ایران زمین است. این اقوام از خود گذشتگی را در طول تاریخ در مقابل دشوارها و معضلات و یا هجوم بیگانگان را كررا” نشان داده اند .موتیف های موسیقی اثبات كننده این مطلب میباشد ٫ زیرا در ساختار آن آثار حماسی فراوان دیده میشود.و كاملا مشهود است كه در این خطه حماسه های فراوانی اتفاق افتاده است. موسیقی خراسان در واقع تاریخ آن است ٫ و موسیقی فولكلوریك قوچان بدلایل جغرافیائی ٫ ارتباطات و شرایط ا قلیمی همواره مورد توجه رهبران ٫ زائرین ٫ تجار و حتی دشمنان بوده است . نوای دو تار به همراه آوازهای بخشی ها نشانه ای از زیباترین و مفهوم رویدادهای زندگی مردمان در این منطقه است چون رویدا د غم انگیز٫عاطفی .روایتهای سردار آواز خان٫ جِجو خان ٫ سردار خاوران٫ رشید خان ٫ الله مزار ٫ رعنا یا ترانه های نظامی و معنوی جعفرقلی زنگلی ٫ نمونه است از موسیقی خراسان است كه اشعار والا این ناحیه به همراه ۱۴ ملودی با ۴ لهجه مبین ابراز احساسات ٫نوید ها و درد های مردمی است با روحیه تضعیف شده و تاریخی مبهم شمال خراسان كه مركزیت آن قوچان است .میتوان در یك كلمه خلاصه نمود كه موسیقی خراسان منتجه فعل انفعالات تاریخ آن است شامل فرهنگ و معیشت مردم این ناحیه ٫ بهمین دلیل سرزمین خراسان را قلب موسیقی آداب و رسوم بشریت مینامند. شایان توجه است هنر موسیقی همانند سایر هنر ها چون شعر و ادب و معماری دچار تحول شده است كه شفافیت آن مود های مشهود آن است و دستگاههای موسیقی زائده از این مود ها است .مقامهای روحانی موسیقی توام بانوای خوش دوتار سینه به سینه گشته است و گنجینه هنری این منطقه را پر بار كرده است . مرتضی سلیمی كارشناس موسیقی مقامی میگوید :” طبیعت نقش بنیادی و ریشه ای در ملودی موسیقی مقامی ایفا میكند . موسیقی ایرانی شامل دوازده میزان و هفت دستگاه و كلا” دوازده نغمه. است كه بعضی اوقات اگر در اجرای میزان ها پیچیده گی پیش بیآید نوازندگان مجبورند از اكتاو های مشابه غربی استفاده كنند. رضا مهدوی ریاست دانشكده موسیقی دانشگاه سوره معتقد است :موسیقی خراسان بقدری غنی وپر بار است كه میتوان گهو اره موسیقائی دریك منطقه جغرافیائی وسیع دانست٫ كه مبدا آن خراسان بوده تا به هرات ودر قسمتهائی آسیای میانه ختم گردد.در زمان حال موسیقدانان بزرگ شمال و جنوب خراسان در انتقال فرهنگ پر قدرت و كهن ایران كارهائی را ارائه داده اند كه از مرزها اصلی ایران خارج گشته است بمانند زنده یاد استاد حاج قربان سلیمانی نوازنده دو تار مشهور خراسان. مهدوی گفت: زمانی كه حاج قربانی در اروپا زخمه به سیمهای دو تار خود زد ٫ قلبها به ارتعاش در آمد ٫چشمها مات و مبهوت ماند و اشكها از چشمان حضار سرازیر گشت. ٫ بطوریكه موسیقدانهای اروپائی هنر او را ستودند و نوازندگی او را تحسین گفتند و موسیقی خراسان و ایرانی را پر بار و غنی خواندند. مهدوی پیرامون موسیقی مقامی گفت:كلمه مقام بدین معنا است “ جایگاه ایستاده” و مكان پر ارزش .اما از نظر موسیقائی این كلمه دارای تلفظهای گوناگون است كه بستگی به لهجه های مناطق مختلف این ناحیه دارد از قبیل: مقام٫ موقام٫ موغم٫ تغام٫ مغم . ساختار و مباحث مربوط به آواهای مقامی در كتب اسلامی قرون وسطا مفصلا” تشریح شده است.آوای مقام كه یك موسیقی كهن میباشددر واقع همین دستگاههای موسیقی كنونی است .بخاطر پهناوری خطه خراسان و موجودیت اقوام گوناگون در این منطقه ٫ موسیقی آن دارای طیف رنگارنگ زیبائی است . موسیقی خراسان بر دو بخش است: موسیقی شمال خراسان( شامل بجنورد٫ قوچان٫ شیروان و دره گز) و موسیقی غرب و میانی( شامل تربت جام ٫ تایباد٫ خواف٫ نیشابور و سبزوار)موسیقی شمال خراسان: شمال خراسان منزلگاه دو قوم كُرد وتُرك میباشد. موسیقی اصلی این منطقه كُردی میباشد كه آنرا كُرمانجی می نامند. و لی موسیقی تُركمن و غرب خراسان نیز هم در این منطقه رایج دارد. تركیب موسیقی كُردی و تركمن یك هارمونی خاصی در نمای موسیقائی این منطقه بوجود آورده است. دونوع موسیقی در این ناحیه متداول است : موسیقی آوازی وموسیقی بدون كلام ( سازی). موسیقی آوازی ٫ نوازندگان دو تار معمولا” ضمن نواختن ساز خود آواز نیز هم میخوانند .موسیقی بدون كلام (سازی) اغلب برای رقصها اجرا میشود كه بعضی اوقات به همراه( قمشه و دایره) ٫ یا (با سُورنا و دُهل ٫) یا( كمانچه سه سیم و دُهل با دست نواختن) است . یك قروسه٫ دو قروسه ٫ شیش قروسه٫ اناركی٫ الله مزار٫ از موسیقی های آوازی معروف خراسان است ٫ و زهره ٫ طاهر ٫ نوائی٫ كوراغلی٫ گرایلی ٫ تجنیس ٫ شاختائی٫ لو٫ درنا و جظفرقلی به قطعات حماسی معروف است. داستانسرایان و خوانندگان این ناحیه را بخشیها و عاشقیها مینامند٫ نواختن سورنا و دهل ٫ قمشه و كمانچه و رقاصها مختص عاشقیها میباشد
حلقه ذكر طریقت نقشبندیه تربت جام-جهرم
طریقت نقشبند یه مجّددی در حیطه از تربت جام گرفته تا هرات در افغانستان پیروانی دارد كه بنا بروایت بزرگان این طریقت پیروان این آئین از نظر نسب به امام علی٫ امام جعفر صادق ٫ بهأالدین نقشبند در بخارا و در پایان به شیخ احمد سَرهندی ملقب به مجّدد الف ثانی خواهند رسید. پیروان نقشبندیه مجّددی از نظر اعتقادات و نوع آئین با طریقت نقشبندیه كردستان تفاوت چندانی دارد. اگر تاریخ این طریقت را مرور كرد , در زمان حال پیروان آن در افغانستان به مراتب كاسته شده و در ایران متمركز شده اند. بنیانگزار این طریقت شیخ احمد سرهندی میباشد. از مشایخ بزرگ این طریقت میتوان : خواجه بابای سماسی ـ بایزید بسطامی ـ شیخ احمد خرقانی ـ یعقوب چرخی و حسن تنتابی نام برد. رهبران این فرقه از بدو شروع تا كنون عبارتند از : مجدد الف ثانی ـ عبدالرحمان نقشبندی ـ شاه غوث ـ میر معصوم جان ـ فیوم ولی ـ شمس الله مجددی و محمد مظهر مجددی. محمد مظهر مجددی كه اهل دهلی میباشد در مشهد ساكن است و علاوه بر مناطق بادقیس ٫ كوشك٫ قلعه نو و زنده جان در سرحدات سرخس وتركمن صحرا هم مریدانی دارد. مراسم حلقه ذكر (جهر) در حالت نشسته انجام می شود٫ اگر مریدی درحالت سُكر باشد از جا بلند میشود و هو میكشد و الله می گوید.عموما” مراسم با سخنان پیر و یا خلیفه كه پیرامون شریعت است آغاز و سپس ذكر و غزل خوانی ٫ مناجات ٫ مدح امامان ٫ روایتهائی در باره مشایخ گفته و خوانده میشود. در (جهر ) دوتار تنها سازی است كه همراهی میكند. به جز ذكر و مناجات این مقام های متداول در این منطقه همانند حسن ـ جمشیدگی ـ هزاره ای ـ پلتان ـ نصر و جان ـ لیلی ها ـ گُل ـ دانه دانه ـ گل لاله اشتر خجو در ذكر حلقه خوانده نمی شود . بانوان اهل طریقت ٫ حلقه ذكر خاصی ندارند و آنان گفته های پیر طریقت را نقل میكنند

موسیقی تربت جام

اگر نگرشی به فرهنگ و اداب سنن و موسیقی منطقه تربت جام و منطقه هرات در افغانستان داشته باشیم تفاوتی چندانی درفرهنگ وموسیقی آنان دیده نمی شود. مردم تربت جام به دو گویش تكلم دارند (پائین جام) كه فارسی دری است و بالا جام مغایر با گویش فارسی دری است. آواهای این ناحیه را به دورسته تقسیم كرده اند. رسته ای كه متر آزاد دارند ٫ رسته دیگر دارای متر مشخص هستند .از سازهای اصلی موسیقی تربت جام میتوان ازدو تار و سورنا نام برد. قطعاتی معروف بدون كلام كه با ساز دو تار در تربت جام اجرا میشوند عبارتند از جمشیدگی ٫ هزارگی ٫ سرحدی ٫ الله مدد٫و ...........كه در اجرای آن از قطعات آوازی مستثنی میباشند. آوازهای ناحیه تربت جام كه دارای متر آزاد هستند عبارتند از : آواز جمشیدی. سرحدت٫ كوچه باغی ٫ هزارگی ٫ ( جمشیدی و هزارگی نام دو ایل در این منطقه است). ساختار آواز جمشیدی بر اساس اشعار دوبیتی بوده نحوه اجرا تقارنی بین شعر وموسیقی كه به صورت هر بیت در یك پریود است «هر یك از دو مصرع اول دوبیتی در یك جمله و هر یك از دو مصرع دوم در یك جز ملودی » عموما دو تارمجزا كننده و رابط بین ابیات و آواز است. آوازهای منطقه تربت جام كلا یك منشا دارند و با نامهای گوناگونی شناخته شده اند از قبیل جمشیدی ٫ سرحدی ٫ كوچه باغی و هزارگی ٫ و........... اگر چه این آواز ها دارای نامهای گوناگونی هستند ولی منشا آن اصلی است ارتباط هریك را بصور زیر میباشد: جمشیدی ـــــــــــــــ سرحدی جامی
لیلی ومجنون ـــــــــــ معراج نامه
الله مدد ـــــــــــــــــ آواز ٱهو
آواز هوهو ــــــــــــــ كاكُل به ناز افكنده ای
در آوازهای كه دارای متر معین است ٫ پریود ها ی آن كوتاه و تحریر های كمتری در آن دیده میشود. ٫ در این رسته اغلب آوازها تشابه ساختار موسیقی دارند.قالب اشعار ان قبیل آوازها از تسلسل دوبیتی بر خور دار نمی باشد٫ بلكه تركیبی است از بند ها و ترجیع بند ها كه بطور متوالی سروده میشوند . از قبیل آوازهای هو هو ٫ الله مدد٫ آواز آهو٫ كاكل به ناز افكنده ای٫ زبیده ٫ پادایگی ٫ معراج نامه٫ قصه زمین و آسمان ٫ نوائی٫و آهو و......... آوازهای متداول و رایج این منطقه كه از معروفیت خاصی بر خوردارند میتوان از نوائی٫ آهو نام برد. آواز نوائی دارای متر آزاد می باشد.اما در آواز آهو در مقدمه مختصر تغیراتی داده میشود. آوازهای كه اشعار دوبیتی دارند ساز دو تار همراهی نمی كند و سكوت بر قرار است ولی پس از اجرای هر بیت ساز دو تار محتوای هر پریود را پاسخ میدهد. دلیل اینكه دو تار سكوت اختیار كرده وجود تحریر هائی در ساختار آوازی كه دو تار قادر نیست آن را اجرا كند. در موسیقی تربت جام فقط از نام مقام استفاده میكنند و دارای شاخه های متعددی است . مانند مقام «پلتان » كه نُه شاخه ومقام الله مدد دارای دوازده شاخه است. در مقامهای معمولا” سه تاهفده پرده وجود دارند. اشعار مرسوم در این منطقه اغلب از مولانا جلاالدین فقهی ٫ ملا داد علی ٫ خلیفه شیخ مرتضی و خلیفه ملا سلطان میباشد. در بعضی مواقع هم از اشعار بزرگانی چون سعدی ٫ حافظ ٫ نظامی ٫ اوحدی مراغه ای ٫ شاه نعت الله ولی ٫ سنائی ٫ مولانا عبدالرحمان جامی٫ بیدل ٫ شیخ احمد جامی٫امیر خسرو دهلوی و...... نیز استفاده میشود . همانطوریكه قبلا اشاره شد دو تار رایج ترین ساز این منطقه بوده ٫ یكی از سیمها نغمه را ودیگرسیم «واخوان »را اجرا میكند. . تعداد پرده های دو تار در زمانهای مختلف تغیر یافته در گذشته چهارده پرده بود كه بعد به هشت و نُه پرده كاهش یافت ولی بعضی از ناموران این ساز چون كربلائی محمد خُرد ٫ ذوالفقار عسكری از دو تار چهارده پرده استفاده میكردند زیرا آنان معتقد بودنند كه اجرای مقامهای چون جمشیدی و كوهستانی و سبز پری با دوتار كمتر از چهارده پرده دشوار است. زیرا این نوع موسیقی دارای وسط پرده و میان پرده میباشند.دو تار تربت جام دارای شیش كوك است: كوك سرحدی ـ كوك اشتر خجو (آهو) ـ كوك پرده چار(چهار) ـ كوك جفت (همصدا) كه در اوج خلقه ذكر از آن استفاده میشود.ـ كوك دانه انار(اكتاو) و كوك طرب.

موسیقی كاشمر
منطقه كاشمر بعلت مجاورت به ناحیه تربت جام. از نقطه نظر موسیقی دارای ساختار مشتركی با موسیقی تربت جام دارد. ولی در برخی از آوا ها ا از ویژگی مخصوص به خود بر خوردار است.برای مثال آواز كاشمری تشكیل شده است از «فریادی» یا به عبارت دیگر (چار بیتی ها) «چهار بیتی » كه یكی از آواز های بنیادی این ناحیه است كه معمولا” بدون همراهی ساز خوانده میشود . گاهگداری این آواز به همراه نی نیز اجرا میگردد .این آواز در گذشته توسط ساربانان و یا چوپانام در دشت و صحرا خوانده میشد. از نمونه های فریادی میتوان «فراغی» و «حسینا» یاد كرد. این نوع موسیقی از نظر قالب شعری چار بیتی كه همان دو بیتی است ولی با این تفاوت چهار مصرع دارد. خصوصا در لالائی مادران كاملا” مشهود است. كه اشعار ٱن چهار مصرعی است. از دیگر انواع آواز معروف كاشمری میتوان از پادایرگی٫ آوازهائی در ارتباط به عروسی چون «حنا بندان» ٫ «به حمام بردن داماد» «اسب چوبی» و «مبارك » نام برد. در كاشمر آواز هائی كه دارای قالب شعری چار بیتی هستند همانند «سرحدی» ٫ «مصیب» و.....كه در این منطقه حائز اهمیت میباشند. از دیگر بخشهای ترانه و آواز در كاشمر كه غالبا” در جنوب و شرق خراسان رایج است «اشتر خجه» ٫« سبزپری» ٫ «جمشیدی» و «گل نار » میتوان نام برد. از آهنگهای ضربی و ریتمك رایج در كاشمر « بی بی جان قرائی» ٫ «شهربانو» ٫ «كوهی» ٫ «آی نگار» و« گل نار» اسم برد. كه دارای قالب اشعاری چار بیتی است . سازهای متداول در كاشمر دو تار ٫ دو سازه ٫ سورنا٫ نی٫ دهل ودایره میباشند.
موسیقی شمال خراسان
با توجه به نقشه شمال خراسان شهر های بجنورد٫ اسفراین ٫ دره گز ٫ قوچان و شیروان از موسیقی متناوعی بر خوردار هستند.. اگر چه فرهنگ موسیقائی این منطقه بسیار گسترده است ٫ اما هیچ گونه اسناد و مدارك از این نوع موسیقی مكتوب نشده و در دسترس نمی باشد كه بتوان پژوهشگران و محققین در مورد این نوع موسیقی اظهار نظر نمایند. .تنها كتاب موجود در مورد موسیقی استان خراسان تالیف استاد دكتر محمد تقی مسعودیه میباشد كه بنام موسیقی تربت جام است. البته گاهگداری در مجلات و نشریات مطالبی بر این اساس منتشرمیشثد كه از نظر تخصصی فاقد اعتبار و روشنگری است و ساختار این نوع موسیقی را غیر حرفه ای بیان میدارند. در سالیان گذشته مستشرقین خارجی گاهگداری درخصوص آداب و رسوم بعضی از شهر های ایران مطالبی را به طبع میرسانند از جمله بطور اختصار گفتاری در موسیقی آن شهر و دیار . در باره موسیقی شمال خراسان یك مستشرق روسی بسال ۱۹۱۷-۱۹۱۰ در كتاب خود بنام مردم شناسی خراسان اشاره مختصری به موسیقی این منطقه كرده است كه بی نقص نمی باشد. ساكنین شمال خراسان بیشتر مهاجران كرد وترك میباشند و موسیقی این ناحیه بخشی از موسیقی كوهپایه است ٫ برای مثال هزار مسجد ٫الله اكبر ٫ دامنه اتك و منطقه لائین . كه در مقام مقایسه با موسیقی جلگه ای قوی تر ورسا تر و گاهی تند تر میباشد. نقطه مقابل موسیقی كوهپایه موسیقی جلگه مانند موسیقی قوچان است كه عموما ملایم و نرمش خاصی دارد.در منطقه لائین ٫ میان كلات و دره گز و دامنه های هزار مسجد موسیقی این بخش گرایش نسبی به عرفان دارد. واز اشعار شعرای چون هی محمد درگزی ٫ جعفر قلی٫ هروخان تیرگانی و ابن غریب در موسیقی خود استفاده میكنند. شعرا و عارفان این ناحیه فارسی ٫ كردی٫ تركی و عرب زبا ن هستند. نظر به موقعیت جغرافیائی شمال خراسان مردم این خطه در مقابل دشمنان و قومهای مهاجم پاسدار و مرزبان ایران بوده لذا این خصوصیات در ساختار موسیقی اثر مستقیم داشته است مانند الله مزار : آهنگی است كه پس از غارت و كشتار و اسارت بر سر مزار عزیزان از دست رفته میخوانند.... دو قرسه : آهنگی است كه پس از قتل عام و كشتار خوانده میشود ٫ تمام اجساد كشته شده را در یك میدان روی زمین جمع میكنند و سپس افراد دور این اجساد میگردند و ذكر میكنند كه توام با رقص و آهنگ دوقرسه خواهد بود. اناركی : در مواقعی اجرا میگردد كه بیگانگان به منطقه هجوم برده و تعدادی را به قتل رسانده. این مراسم توسط زنان انجام میگرد ٫ یعنی اجساد را در یك میدان جمع كرده و زنان نار و گریه میكنند . هِرای : این آواز كوهستان و نماینگر زندگی پر سوز و گداز و آوارگی كرد ها میباشد كه بهنگام سوگواری اجرا میكردند ٫ ولی به مرور زمان این نوع آواز دچار تحول ساختاری گشته و به عنوان آهنگ رقص اجرا میگردد كه دارای حركات موزون بوده و در واقع پشتوانه رزم مردان دلیر مردمان كُرد میباشد كه بصورت شاد اجرا میگردد. مانند « های های رشید خان » كه در مورد رشادت این سردار قوچانی بوده ولی در زمان كنونی موسیقی شاد این ناحیه است و یا آهنگ «هرای » كه برای درگذشت «رضا قلی ئان ایلخانی زعفرانلو سروده شده ولی امروزه با حالت زیبائی با این آهنگ می رقصند.همانطوركه در مقدمه موسیقی خراسان اشاره شد. موسیقی كُردی شمال را كُرمانجی می نامند . كرمانج شمال شامل كُرد خراسان ٫ آذربایجان شرقی ٫ تركیه ٫ شمال عراق٫ و سوریه است و كرمانج جنوبی را كُردهای ارومیه ٫ مهاباد٫ كردستان ٫ كرمانشاهان و سلیمانه عراق است. كه از نظر گویش تفاوتهائی دارند. بطور نمونه آهنگ «لو» كه از اصیل ترین و كهن ترین نغمه ایرانی است مختص كرمانج شمالی است. اشعار كُردی به صورت هجائی كه تعداد هجا ها بین ۸ تا ۱۶ میباشد. آهنگ «لو» دارای ۱۱ تا ۱۶ هجا است و اغلب ترانه های عاشقانه در قالب ۸ هجائی هستند.نوازندگان شمال خراسان: را میتوان به سه گروه تقسیم كرد. ۱ـ عاشق ها ۲ـ بخشی ها ۳ـ لوطی ها .{عاشق ها}: از كهن ترین و با اصالت ترین نوازندگان این منطقه هستند كه از ساز های سورنا ٫ قشمه كمانچه و دایره استفاده میكنند. در ضمن عاشق ها مجری توره به معنی تئاتر و نمایش هستند. كه سناریو آن توام با موسیقی طنز و انتقادی است ودر وصف خان میباشد. {بخشی ها} نوازندگان٫آواز و داستان را به همراه ساز دو تار خود اجرا میكنند. كه در بجنورد وشیروان و قوچان متداول است. بخشی ها روایت ها عامیانه را به همراه ساز خود به صورت آواز میخوانند . متن اشعار را بستگی به نوع مجلس انتخاب كرده و متناسب با رایط جوی محیط و مراسم است.{لوطی ها }نوازندگانی بودند حاوی پیام و خبر كه با ساز دایره در كوی و برزن میخوانند و ناقل اخبار و رویداد بوده كه به صورت شعر در آورده و با آهنگ اجرا میكردند . نسل لوطی ها منقرض شده است ولی تنها یادگار آنان نام آنهاست كه ورد زبان مردمان این منطقه است.{ رقص} در شمال خراسان رقصهائی از قبیل یك قرسه٫ دو قرسه ٫ شیش قرسه و اناركی رایج است. كه توسط عاشق ها با ساز سورنا و دهل وقشمه ٫ دایره و كمانچه اجرا میشود. رقص در شمال خراسان نشان دهند ه : حالات رزمی ـ چوب بازی ـ نیزه بازی ـ شمشیر بازی است. در مراسم كُشتی از شاخه های «كور اوغلی» كه رزمی میباشد استفاده میكنند.

پل كلدانی

This material may not be duplicated for any profit-driven enterprise. 

Make a Free Website with Yola.